50

خاقانى

خاقانى (520 - 595 ه‍ .ق.) بديل (ابراهيم) بن على خاقانى حقايقى شروانى، يكى از بزرگترين شاعران و سخن پردازان ايران، در سال 520 هجرى قمرى، در شهر شروان از بلاد ايران به دنيا آمد. حسان العجم و افضل الدين از جمله القاب او مى‌باشد تا بيست و پنج سالگى نزد عمويش كافى الدين عمر بن عثمان به تحصيل دانش پرداخت و پس از مرگ استاد به ابوالعلاء گنجوى روى آورد. ابوالعلاء گنجوى او را به خاقان اكبر منوچهر شروانشاه معرفى كرد و تخلص خاقانى را براى او برگزيد. در سال 551 براى اولين بار و سپس در سال 569 براى بار دوم به قصد حج و ديدن امراى عراقين بار سفر بربست. و هنگام بازگشت از اين مسافرت در نزديكى بغداد از ديدن خرابۀ ايوان مداين متاثر شد و قصيده معروف «ايوان مدائن» را سرود. خاقانى در اواخر عمر در تبريز به سر مى‌برد و در همين شهر درگذشت و در مقبرة الشعراء محلۀ سرخاب تبريز به خاك سپرده شد.

ديوان اشعار او حدود هفده هزار بيت دارد و ديگر از آثارش تحفه العراقين است.