211
معاوية بن يزيد
پس از هلاكت يزيد، پسرش معاويۀ دوّم بر سلطنت نشست ولى جز چهل روز دوام نياورد و بر كنترل اوضاع تسلّط نيافت و گويند او از حكومت كناره گرفت و احتمالاً مسموم گرديد و از دنيا رفت.
مروان بن حكم
او فرزند حكم بن ابىعاص و يكى از عمو زادههاى يزيد بود. وى را «ابن الطريد»؛ يعنى پسر رانده شده مىناميدند، چون پدرش ابوالعاص تبعيدى و رانده شدۀ رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله بوده كه عثمان بن عفان پس از رسيدن به خلافت او را به سبب خويشاوندى كه با وى داشت؛ (و عمويش بود) به مدينه برگردانيد و به همين علّت، شديداً مورد اعتراض و انتقاد قرار گرفت. مروان را ابن الزرقا هم مىناميدند؛ چون مادر بزرگش زنى زاغ چشم و از روسپيان جاهليت بوده كه بر بالاى خانهاش پرچم مىزده تا زن بارهها، خانهاش را به آسانى پيدا كنند.
در زمان حكومت مروان، ظلم و فساد و آشفتگى و هرج و مرج در قلمرو مملكت اسلامى گسترش يافت او در شام و دمشق، و مختار در عراق و كوفه، و عبداللّٰه بن زبير در حجاز و مكّه حكومت مىكردند و در همين زمان بود كه شيعيان و توّابين به خونخواهى قاتلان حسين عليه السلام قيام كردند و بسيارى از آنان را قبل از آن كه در آخرت به عذاب و كيفر الهى گرفتار شوند، در دنيا به سزاى اعمالشان رساندند و در همين اوضاعبود كه ابن زياد به دست ابراهيم پسر مالك اشتر به هلاكت رسيد.
مروان با ام خالد زن يزيد ازدواج كرد تا بدين وسيله خالد پسر ديگر