176 - فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ ...

لغت: أُحْصِرْتُمْ (حَصْرْ): ممنوع يا محاصره شديد. اسْتَيْسَرَ (يُسْرْ):

ميسّر شد. هَدْىْ:قربانى؛ به مناسبت اين‌كه به خدا هديه مى‌شود. نُسُكْ:

جمع نَسيٖكَة، آنچه به خدا تقديم مى‌شود، قربانى. حَلْقْ: تراشيدن سر. لاٰ تَحْلِقُوا: نتراشيد.

در اين آيه آمده است: اگر در حال احرام به دلايلى، مانعى در اعمال حج و عمره پيش آمد و ممنوع شديد، بايد يك قربانى ذبح كنيد. حال اگر اين مانع از ناحيۀ بيمارى و مانند آن باشد و احرام براى عمرۀ مفرده بسته شود، بايد يك قربانى براى ذبح به مكّه فرستاد و اگر دشمن مزاحمت ايجاد كرد، بايد قربانى در محلّى كه ممانعت به‌عمل آمده، ذبح شود؛ چنانكه پيامبر صلى الله عليه و آله نيز در حديبيّه اين عمل را انجام داد.

اگر احرام به قصد حج باشد و مرضى پيش آيد، بايد قربانى به منا فرستاده شود. لذا فرمود: و اگر به دليل محاصره يا ممنوع شدن، اتمام حج ممكن نشد، هر چه ميسّر است قربانى فراهم كنيد و سرهاى خود را نتراشيد تا قربانى به قربانگاه برسد «وَ لاٰ تَحْلِقُوا رُؤُسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ » .

يكى از اعمال حج، تراشيدن موى سر است؛ ولى اين كار نبايد پيش از قربانى انجام شود. اگر كسى بيمار بود و يا در ناحيۀ سر ناراحتى داشت و سرش را پيش از موعد تراشيد، لازم است فديه دهد يا سه روز روزه بگيرد يا به فقير اطعام كند و يا گوسفندى قربانى كند؛ «فَمَنْ كٰانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ بِهِ أَذىً مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيٰامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ » .