175
«و حج و عمره را براى خدا به پايان بريد، و اگر محاصره يا ممنوع شديد [و اتمام حج، ممكن نشد]هر چه ميسّر است قربانى فراهم كنيد و سرهاى خود را نتراشيد تا قربانى به قربانگاه برسد؛ پس هر كه از شما بيمار بود يا ناراحتى به سر داشت [ سر بتراشد]به عوض آن روزهاى، صدقهاى يا قربانى تقديم كند؛ و چون ايمن شديد، هر كه بعد از فراغ از عمره به حج پرداخته باشد هر چه ميسّر شود قربانى كند؛ و كسى كه نيابد، سه روز در اثناى حج و هفتروز چون بازگشت روزه بدارد. اين ده روز تمام است. اين [حكم]براى كسى است كه خانوادهاش مقيم مسجدالحرام نباشند. از خدا بترسيد و بدانيد كه خدا سخت كيفر است.»
در اين آيه بخشى از احكام حج و كفارههاى مربوط به تخلّفات آن و تكليف ساكنان مكّه و حاجيان غيربومى بيان شده است
مسألۀ حج در چند جاى قرآن مطرح شده و در هر مورد به قسمتهايى از احكام آن پرداخته شده است.
«وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ...» ؛ يعنى تمام اعمال حج و حدود آن را بدون كاستى به اتمام رسانيد و آن را تنها براى خدا انجام دهيد.
اين هشدارى است به كسانى كه قصدشان از حج، تفاخر و تجارت و ديگر مقاصد دنيوى است. 1