100 بريده؛ نيكى كردن به كسى كه در حق تو بدى روا داشته و بخشيدن به كسى كه تو را محروم كرده است.

پذيرش مسئوليت‌هاى بزرگ، ظرفيت روحى والا مى‌خواهد. ازآنجا كه رسول الله صلى الله عليه و آله ، رهبرى جامعه دينى را برعهده داشت، بايد از ظرفيت و بلندنظرى والايى برخوردار مى‌بود تا بتواند از عهده اين مسئوليت سنگين برآيد. در اين راه، برخوردارى از سعه صدر بسيار ضرورى است. به همين دليل، خداى سبحان كه مسئوليت تدبير جامعه را به رسول الله صلى الله عليه و آله واگذاشته بود، از ظرفيت بالا و شرح‌صدر وى سخن مى‌گويد؛ شرح صدر و ظرفيت بالايى كه توان تحمل معارف وحى را داشته باشد: « أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ ؛ آيا به تو شرح صدر عطا نكرديم.» (انشراح: 1) رسول الله صلى الله عليه و آله چون از شرح صدر و ظرفيت كامل بهره‌مند بود، توانست در مديريت جامعه، موضع‌گيرى‌هاى متناسب داشته باشد. سيره ايشان در همه ابعاد آموزنده است. وى بر اساس رهنمودهاى خداوند سبحان، عفو و گذشت را در رأس كار خود قرار داد؛ چون خداوند فرموده بود:

«خذ العفو و امر بالمعروف؛ عفو و گذشت را پيشه كن و به كارهاى پسنديده ترغيب كن.» (اعراف: 199) يا اينكه فرمود:

«فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اصْفَحْ إِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ ؛ از لغزش‌هاى آنان درگذر و گشاده‌رو و با ظرفيت باش؛ كه خدا، انسان‌هاى باگذشت و نيكوكار را دوست دارد». (مائده: 13)

ايشان در مقابل حقوق فردى خود، كسانى را كه حقش را تضييع كرده يا ايشان را آزار داده بودند، عتاب و تنبيه نكرد. گفته‌اند كه هيچ‌گاه از كسى به خاطر حق شخصى انتقام نگرفت. او خطاكاران را همواره عفو مى‌كرد. ¹

خوب است به ياد آوريم كه ابوسفيان از آغاز آشكار شدن دعوت پيامبر خدا به اسلام، با رسول الله صلى الله عليه و آله ستيزه كرد و جنگ‌هاى خونينى چون احد و