367گياهان حرم را آسيب رسانده و امثال آن، شما مىتوانيد در ايران مقدارى پول، غذا، نان و امثال آن كفاره بدهيد و اين كار حّدالمقدور ترك نشود.
3- پس از پايان سفر از دوستان خود به نيكويى ياد كنيد و رازدار يكديگر باشيد و سعى كنيد عيوب يكديگر را برملا نكنيد، چون افزون بر حرام بودن غيبت كه همانند گوشت مرده خوردن است از لحاظ جوانمردى نيز كارى غير اخلاقى است. پس از پايان سفر هميشه از خوبىهاى آن بگوييد و بدىها را از خاطرهها محو كنيد.
4- سعى كنيد معنويتى كه در سفر حج كسب كردهايد نگه داريد.
حاجى بعد از اتمام حج مانند روزى كه از مادر متولد شده كاملاً بىگناه است. در احاديث آمده وقتى حاجى از سفر برمىگردد قبل از اين كه با مردم معاشرت كند به زيارت او برويد زيرا در آن لحظه وى كاملاً بىگناه است، بنابراين سعى كنيد در معاشرت خود را آلوده نكنيد.
5- سعى كنيد نماز جماعت را ترك نكنيد بهويژه همين ايام كه كسانى به ديدن شما مىآيند، حتى هنگام نماز نمىتوانيد به مسجد برويد همان جا در خانه به نماز بايستيد، اشكالى ندارد كه شما امام جماعت قرار گيريد چون قرائت صحيح حمد و سوره را فرا گرفتهايد، انشاءاللّٰه از گناه نيز پاك شدهايد. در روايت هست كه «الاثنان جماعة» دو نفر نيز نماز جماعت مىخوانند، يكى امام واقع مىشود و ديگرى مأموم، و مأموم در دست راست امام مىايستد
6- اكنون كه ثمرات اخلاص و پاكى نيّت را در حج ديديم و صحنههاى زيباى معنويت را در طواف و بخصوص در عرفات حس كرديم تلاش كنيم اين اخلاص را تا آخر عمر همراه داشته باشيم و به هيچ