321مورد اعتماد واقع شود، شغلش بهتر شود و امثال آن، يا اين كه كسى براى ديدن اين اماكن اينجا بيايد ولى به خاطر شلوغى يا نبودن ماشين و نظاير آن مجبور شود اينجا بماند، آنگاه اين وقوف ارزش ندارد.
حسن: اگر واقعاً كسى در اين شلوغى خواست از مكه به عرفات بيايد ولى ماشين در راه خراب شد يا ترافيك بود و اوّل ظهر نرسيد واقعاً حجش باطل است و تمامى اعمال چندين روزه وى «هَبٰاءً مَنْثُوراً» است؟
روحانى: توقف تمامى اين مدت ركن نيست بلكه تنها لحظهاى از آن ركن است، بنابراين اگر كسى در اثر سهلانگارى يا تعمّد يا نبودن امكانات و امثال آن نتوانست تمامى اين مدت را وقوف كند بلكه يك لحظه از اين مدت را وقوف كرد حجش صحيح است؛ حالا اگر سهلانگارى كرده يا عمداً تأخير كرده كار حرامى انجام داده، و اگر تعمدى در كار نبوده گناهى نكرده است. بنابراين وقوف مقدارى از اين وقت ركن است كه ترك عمدى آن به حج ضربه مىزند و وقتهاى ديگر از ظهر تا غروب فقط واجب است.
حسن: اگر بر عكس شد چى؟ يعنى اگر اوّل ظهر در عرفات بود و پس از مدتى از عرفات به سوى مكه يا مشعر كوچ كرد چه مىشود؟
روحانى: در اين صورت نيز حجش صحيح است ولى فعل حرام مرتكب شده و اگر قبل از غروب به عرفات برنگشت يك شتر نيز كفاره دارد.
* ديدم سئوالهاى حسن مثل اين كه پايانى ندارد وارد بحث شدم و گفتم: خوب! حسن اگر اجازه مىدهى كمى به ذكر و دعا بپردازيم چون امروز روز دعاست.