122يك شكل در آورد ولى مىتوان مسائل نماز را به گونهاى با اهل سنت خواند كه تقيّه را رعايت كرده باشيم و طبق فتواها و احتياطهاى گوناگون نيز عمل كرده باشيم و آن به همين نحوى بود كه بيان شد.
حسن: اين كه اسمش نماز جماعت با اهل سنت نشد.
روحانى: بله، ما براى نشان دادن اتحاد با آنان نماز مىخوانيم، با آنان به ركوع و سجود مىرويم حال هر كسى مقلد امام قدس سره است نيّت جماعت هم مىكند ولى ديگران براى ثوابش با آنان نماز مىخوانند.
البته اين را هم بگويم كه آنان نيز چنين انتظارى را از ساير فرقهها ندارند. گفتم در مغنى ابنقدامه كه بر طبق مذهب حنبلى ترتيب يافته است آمده كه مستحب است امام جماعت پس از خواندن حمد سكوت كند تا كسانى كه پشت سر او هستند حمد را بخوانند تا با او در مورد حمد نزاع نكنند. 1
وقتى آنان خودشان اجازه مىدهند كه حمد را بخوانيم و برخى از آنان نيز مىخوانند چرا ما نخوانيم؟!
و اساساً تقيه مربوط به ظاهر است نه مربوط به قلب. در قرآن در رابطه با تقيه آمده است: «إِلاّٰ مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمٰانِ ». 2