129 عينان ، و هما غيب يدرك بهما الغيب فاذا اراد الله بعبد خيرا، فتح عيني قلبه فيرى ما هو غائب عن بصره »؛ «هيچ بنده‌اى نيست مگر آن كه دل او را دو ديدۀ غيبى هست كه با آن دو، امور پنهانى را درك مى‌كند، پس چون خداوند براى بنده‌اى نيكى خواست آن دو چشم دل را باز مى‌كند تا آنچه را كه از ديدۀ سر نهان است با ديدۀ دل ببيند.» ¹ در عرفات به معرفت و آگاهى رسيدى و قلبت روشن شد. و اينك، حتّى در تاريكى، آن نور معرفت تو را به شعور مى‌رساند. معرفت و آگاهى و عرفانِ كسب‌شده در عرفات، چراغى است براى هدايتت در شب تا به مرز شعور.

رهرو منزل عشقيم و ز سرحدّ عدم تا به اقليم وجود اين‌همه راه آمده‌ايم

موضوع اساسىِ ديگر، تفاوت شب و روز است. شب از عناصر طبيعى (زمان) است كه تعاريف و محسنات و ويژگيها و مصاديق زيبايى از آن در تعاليم وحيانى آمده است. شب در كلام الهى مايۀ آرامش، ² زمان آغاز معراج نبىِ‌ّ مكرّم اسلام،(ص) ³ زمان حضور موسى(ع) در كوه