128تمايزى كه بين دو «وقوف» («وقوف در عرفات» و «وقوف در مشعرالحرام») وجود دارد، آن است كه اوّلى در روز و در روشنايى اتّفاق مى‌افتد و ديگرى در شب و در تاريكى و با اضطراب و نگرانى. تاريكى، و تازه بايد در تاريكى سلاح فراهم كرد، براى مبارزۀ با شيطان. وقوف در عرفات، از ظهر روز عرفه است تا اذان مغرب (همه در روشنايى)، و وقوف در مشعرالحرام، از ميانۀ‌شب است تا طلوع آفتاب (همه در تاريكى). تفاوت در چيست؟ بايد ديد كه اوّلاً تفاوت روشنايى و تاريكى يا تفاوت روز و شب در چيست؟ و از آن مهم‌تر، تأثير هر كدام بر انسان چگونه است؟
در مورد اوّل، به آن جهت كه هر دو، روز و شب، از آيات الهى‌اند، 1 شايد موضوع و تفاوت مهمّى نباشد، امّا مورد دوّم بسيار مهم است. در روشنايى، مى‌بينى و فكر مى‌كنى، و به هدايت خداوند، به شناخت و معرفت نايل مى‌شوى. امّا در تاريكى، نمى‌بينى (نه طبيعت را و نه حتّى چند قدمى خود را) جز آسمان و ستارگان و ماه شب دهم را، امّا فكر كردن رهايت نمى‌كند، و به نور ايمان، به شعور مى‌رسى، كه اينجا مشعر است. به چه مى‌انديشى؟ به آنچه قبلاً ديده‌اى، به آنهايى كه به تو گفته‌اند، به آن چه چشمان درونت مى‌بيند، كه:
«ما من عبد الا و لقلبه