69
اسرار سرزمين عرفات و منىٰ(2)
حج راستين
امام سجاد (طبق اين نقلى كه از تفسير منسوب به امام حسن عسكرى - سلاماللّٰه عليه - است) به زُهرى فرمود: به نظر شما جمعيت زائران امسال چقدر است؟ زهرى عرض كرد چهارصد يا پانصد هزار نفر، حضرت اشارهاى كرد و گوشههايى از ملكوت براى زهرى روشن شد و باطن بسيارى از افراد را ديد كه به صورت حيوانند. آنگاه امام فرمود:
«ما اقلَّ الحجيج و اكثَر الضجيج» يا «اعظم الضجيج». حاجى كم است و سر و صدا و ناله زياد است. حاجيهاى راستين بسيار كمند. آنگاه فرمود: افرادى را كه به شكل ملكوتى مىبينى، كسانى هستند كه به قرآن و عترت، به وحى و رسالت و ولايت معتقدند. همان طورى كه ظاهر اينها انسان است، باطنشان نيز انسان است. اينها به تمام معنا انسانند. اينها كسانى هستند كه ظاهر و باطنشان را دين احاطه و تأمين كرده است. و اما كسانى كه بسيارى