39
اسرار حج در كلام امام سجاد(ع)
حج، همانند ديگر عبادتها، آداب، سنن و فرايضى دارد كه بعضى از آنها ارشادى است، برخى مستحبى و دستهاى نيز واجب. همۀ اين آداب و سنن و فرايض براى تحصيل صفات ثبوتيّه و پرهيز از صفات سلبيّه است.
انسان از آن جهت كه مظهر ذات اقدس الٰه و خليفةالرحمان است، داراى صفات ثبوتى و سلبى است. صفات نفسانى، صفات سلبى انسان است. و صفات كمالى، صفات ثبوتى اوست. انسان موظف است كه هر صفت كمالى را تحصيل و هر آنچه از صفات نقصى است را از خود دفع كند. صفات سلبى و ثبوتى به صورت «تخليه» و «تحليه» ظهور مىكند، يعنى انسان، ابتدا بايد خود را از رذايل اخلاقى خالى كند و سپس به فضايل اخلاقى مزين سازد و جلوۀ جمال و جلال حق شود. و حج يكى از بهترين اعمالى است كه اين امور را براى انسان تأمين مىكند.
اگر كسى به اسرار حج آشنا نباشد و به حج برود حج كامل انجام نداده و آن حجى كه ضيافتاللّٰه است نصيب او نشده است. ممكن است صحيح