170به رحمت بىكران الهى نيز با بيان معصوم بهخوبى روشن است كه:
«الدعأ كهف الاجابة كما ان السحاب كهف المطر» 1.
و چون دعا از ضمير صاف، مورد قبول است و احرام و آهنگ كعبۀ آزاد و پاك، در تصفيۀ ضمير تأثير بسزايى دارد، نيايش در حج و دعا در مواقف آن بهترين اثرها را به همراه خواهد داشت، لذا براى هر برنامه از مناسك حج، دستور ويژهاى راجع به نيايش داده شده است و عمدۀ آن دعاى عرفه در صحراى عرفات51 و همراه تودۀ مردم گردآمده از چهار سوى جهان و عشاق مشعر و مشتاقان كوى منى است و بهترين نيايش كه جنبۀ سياسى - عبادى حج و زيارت را به خوبى تبيين مىكند، همان دعاى عرفۀ عارف معروف در بين اهل معرفت سيد شاهدان كوى شهود و شهادت، سالار جانبازان ميدان نبرد توحيد عليه طاغوت، و سرور پاكان و آزادگان، حضرت حسينبنعلى - سلام اللّٰه عليهما - مىباشد، زيرا حضرتش در اين دعا هم دستور كفر ستيزى و راه طاغوتزدايى و رسم سلحشورى و سنت سركوبى جنايتكاران را ارائه مىكند و هم ستايش حكومت اسلامى و تقدير دولت مكتبى و ظهور ولايت الهى را نشان مىدهد و هم تجلى هستى ذات اقدس خداوند و ظهور گسترده و همه جانبۀ آن ذات مقدس، و خفاء هرچه غير اوست در پرتو نور او و پىبردن به او از خود او، و به غير او بهاندادن و غير او را به او شناختن و ذاتش را عين شهود و مستغنى از استشهاد دانستن را تفهيم مىكند. نمودارى از اين ابعاد گوناگون دعاى عرفه ذيلاً بيان مىشود:
«و هو للدعوات سامع و للكربات دافع و للدرجات رافع و للجبابرة قامع ، فلا اله غيره و لا شىء يعدله و ليس كمثله شىء».