106منا». 1 برخى از فقها اين مقدار نيز توضيح ندادهاند، بلكه به طور اطلاق گفتهاند: «از كارهاى واجب در منا رمى جمره است». 2 ولى توضيح ندادهاند كه آيا مراد، ستونهاى سنگى است كه اينك در منا به نام «جمره» شناخته مىشوند يا اينكه زمين و محل ستونهاى كنونى است. (چنانكه فقهاى اهل سنت مىگويند.)
در هر حال با اين كه هيچ يك از فقها در مناسك روشن نساختهاند كه «جمره عبارت از ستونهاى سنگى است» اما فعلاً سيرۀ حجاج شيعه اين استكه به ستونهايى كه در منا بنا شده، سنگ مىاندازند و آن را جمره مىنامند. و بر اساس فتواى فقها كه شرط صحت رمى را «رسيدن سنگريزه به جمره» دانستهاند، 3 حاجيان رسيدن آن را به «بدنۀ» ستونها واجب مىدانند و اگر به دايرۀ اطراف ستون بيفتد، صحيح نمىدانند.
ولى از كند و كاو در كتب لغت و كلام فقهاى سلف و سفرنامههاى حج، چنين برمىآيد كه «جمره» نام آن محل و «زمين» است و ستونها فقط علامتند تا «زمينِ جمره» شناخته شود.
جمره در لغت
«جمره» در لغت به معناى آتش برافروخته و گداخته و همچنين به معناى ريگ مىباشد و جمع آن «جمار» است. عرب سنگريزهها را نيز «جمار» مىنامد و محل جمع شدن ريگها در نما را «جمرات» مىگويند. به