136«اين مكه، اين مشعر، اين منا، اين عرفات، همهاش يك مسألۀ سياسى است. ممكن است عبادت باشد، در عباداتش هم سياست است، سياست هم عبادت است». 1
«مجتمع، هم يك مجتمع سياسى است كه بايد اشخاصى كه از اطراف مىروند، از ممالك مختلف مىروند، مسائل را با هم طرح بكنند، مسائل مسلمين را طرح بكنند...». 2
«...اجتماع حج، از امور بسيار سياسى اسلام است كه تمام طبقات مستطيع، كه هر جاى ايران اسلامى هستند، هر جاى ممالك اسلامى هستند، جمع شوند در هر سال در يك محلّى، ...اين اجتماعات، اجتماعاتِ سياسى است، اجتماعى است، بايد در اين اجتماعات، گويندگان، نويسندگان همۀ بلاد مسلمين در آنجا مسائل اسلام را، مسائل بلاد مسلمين را، گرفتارىهايى كه دارند... بايد چه كنند». 3
«...جهات سياسى زيادى در اجتماعات، جماعات و جُمعات و خصوصاً اجتماعِ گرانبهاى حج مىباشد كه از آن جمله، اطلاع بر گرفتارىهاى اساسى و سياسى اسلام و مسلمين است، كه با گردهمايى روحانيون و روشنفكران و متعهّدان زائر بيتاللهالحرام ممكن است طرح، و با مشورت، از راهحلها مطّلع، و در بازگشت به كشورهاى اسلامى، در مجتمعهاى عمومى گزارش داده و در رفع آنها كوشا شوند...». 4
امام امت، ضمن راهنمايىهايى كه در جهت اهداف و محتواى سياسىِ حج دارد، در تبيين اينكه از حج، چه استفادههاى تبليغى و سياسى - اجتماعى مىتوان برد، مىفرمايد:
«...بايد در اين اجتماع عظيم الهى كه هيچ قدرتى جز قدرت لايزال خداوند، نمىتواند آن را فراهم كند، مسلمانان به بررسى مشكلات عمومى مسلمين پرداخته و در راه رفع آنها با مشورتِ همگان، كوشش كنند...». 5
و خطاب به حاضران آن ميقات عظيم و كنگرۀ شكوهمند، مىگويد: