122شناخت آثار پيامبر،
شناخت و احياى اخبار و گفتار پيامبر، تا فراموش نشود.
به بركت حجّ و اين فريضۀ الهى است كه فرصتى براى آشنايى با ملتها و مليتها، نژادها، شخصيتها و مردم گوناگون پيش مىآيد. در حديث ديگرى، باز هم به نتايج فرهنگى زيارت خانۀ خدا و سفر حج اشاره شده و امامرضا(ع) فرموده است:
«...مَعَ مافيه مِنَ التَفَقُهِ ونقل اخبار الأئمّةِ الى كلّ صُقعٍ وَناحيةٍ...». 1
و اشاره به تفقه و دينشناسى و شناخت مكتب و گسترش فرهنگ اهلبيت به هر طرف شده است.
در چهل روز مسافرت و زيارت حج، مىتوان به اندازۀ چهلسال تجربه اندوخت و تاريخ 23 سالۀ اسلام را در 23 روز حج شناخت.
گفتيم كه اين براى آشناى به تاريخ ميسّر است.
«...در اين بيست و سه روز، مىتوانى همهجا با پيغمبر همراه باشى، سيزده روز در مكه بمانى - به نشانۀ سيزده سالى كه او در مكه بود - و در پى او، سفرى به طائف كنى و به همان جاها كه او رفت، سفرى به دعوت و سفرى به جنگ، و سپس همراه مهاجران، از مكه به مدينه هجرت كنى و در راه «ربذه» و بدر، و سپس ورود به «قُبا» و آنگاه مدينه، به سراغ هر كوچهاش، پسكوچهاش، هر نقطهاى كه نشانى از او دارد و از خاندان او و ياران او... و بدينگونه در متن تاريخ پرشور و عشق و جنبش و جهاد اسلام قرارگيرى و خود را در آن بيست و سه سال پربركت تاريخ آدمى، در ميان مهاجران و انصار بيابى و تاريخ اسلام و سيرۀ پيامبر را در كنار حج، اين چنين ببينى و يك دورۀ كامل و دقيق و زنده و تغييردهندۀ اسلام را همراه حج در گهوارۀ اسلام و در عزيزترين زمين و زمان و آمادهترين حالات و آزادترين بخش عمر...بياموزى...». 2