812. هرچند انبيا و اولياى الهى(عليهم السلام) برتر از نفوذ سلطنت شكم در خوردن و نوشيدن بوده و هستند؛ زيرا برخى از شاگردان آن ذوات قدسى به بارگاه رفيع «

كان خارجاً مِنْ سُلْطانِ بَطنِه » ¹ باريافتند، ليكن هماره به فكر ضِعاف و اوساط از مردم بودند. از اين‌رو براى جامعه، فراوانى نعمت و ارزانى آن را از خداى سبحان درخواست مى‌كردند و داشتن اقتصاد سالم را مسألت داشتند تا هم زمينۀ امنيت داخلى تحكيم شود و هم وسيلۀ استقلال و استغناى از ديگران تأمين شود و همۀ اينها در خدمت دين قرار گيرد؛ زيرا اصل هويت انسان را اعتقاد مى‌سازد، نه اقتصاد، و نداشتن اقتصادء سالم براى اوساط از مردم بيمارى صعب‌العلاج نسبت به تحصيل اعتقاد ناب يا حفظ آن بعد از حصول است. البته اوْحدىّ از انسان‌هاى اعتقادمدار و حق‌محور برتر از رفاه عادى مى‌انديشند ليكن در محاسبات اجتماعى براى اين‌گونه امور بايد اكثريت را ملحوظ داشت.

3. خداوند به بركت كعبه و به احترام حَرَم، كافران، اعم از ذرّيّۀ حضرت‌ابراهيم و غير ذرّيۀ او را نيز متنعم كرد. دعاى حضرت‌ابراهيم(ع) براى بهره‌مندى مؤمنان مكه: وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرٰاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ²تضييق و نفى ارتزاق غيرمؤمن نيست بلكه قصور در شمول دارد. يعنى نسبت به كافران دعا نكرد، نه اينكه آنان را نفرين كرد.

برخى ويژگى‌هاى فقهى مكه

1. اجاره دادن خانه‌هاى مكه به زائران، مكروه است. ³ اميرمؤمنان امام‌على(ع) در اين باره به فرماندار خود در مكه فرمود: به اهل مكه بگو هيچ اجر و مزدى از زائران نگيرند؛ زيرا خداوند سبحان مى‌فرمايد: عاكف و بادى در آن برابر و يكسان‌اند؛ سَوٰاءً الْعٰاكِفُ فِيهِ وَ الْبٰادِ . ⁴ مراد از «عاكف»، ساكنان مكه، و مراد از «باد» غير اهل مكه هستند كه به زيارت