258بنابراين، شايسته است زائران با كفش وارد حرم مطهر ائمه بقيع(عليهم السلام) نشوند؛ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوٰادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً . 1 تجليل از آن ذوات نورانى در اين نيست كه زائر خود را بر روى قبور مطهر آنان بيندازد، بلكه ادب و احترام اين است كه هنگام ورود به بقيع بعد از اذن دخول، با پاى برهنه وارد شده و آهستهآهسته و با تواضع قدم بردارد، تا هنگامى كه در بقيعْ نام مبارك حسنبن على المجتبى، علىبن الحسين السجّاد، محمّدبن علىالباقر و جعفربن محمّد الصادق(عليهم السلام) را بر زبان آورد يا قبور آنان را ديد، لذت برده و بتواند بگويد: نام شما چقدر شيرين است، قبر شما چقدر پرجاذبه است، اثر شما چقدر شيرين است و...؛
«...فما أحْلى أسمائكُم...» . 2
در آن حال و مقام اگر كسى در خود احساس تغيير حالت كرد بداند كه آن امامان معصوم(عليهم السلام) به اذن خداوند در روح او اثر گذاشتهاند. البته آنكه حرف خدا را با دل گرفت: نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ * عَلىٰ قَلْبِكَ ، 3 با دلهاى زائران سخن مىگويد. اگر زائر تغييرى در حال خود احساس كرد بداند كه آن ذوات نورانى با او سخن گفتهاند. در غير اين صورت، زيارت او بىروح بوده و چنين زيارتى گرچه بىثواب نيست ليكن از لحاظ باطن مانند ترك زيارت است، و براى محروم نماندن از چنين فيض عظيمى بايد تا نيل بدان، تضرّع كند.
قساوت دل و جمود عين كه ناشى از دنياگرايى است نمىگذارد انسان نور امامان معصوم(عليهم السلام) را احساس كند و حرف آنان را با گوش جان بشنود.
معرفت زائر
سخن آخر اينكه، همانطور كه معيار علوّ زيارت، معرفت است، هر زيارتى نيز بايد مايۀ افزايش معرفت زائر باشد. از اينرو زائران و پيروان خاندان وحى و رسالت(عليهم السلام) نبايد