186كه موجب تيرگى روح و آلودگى جان مىشود در حال احرام تحريم مىگردد تا جانِ خالص و روحِ پاك، شايستۀ طواف خانه خدا گردد؛ خانهاى كه از هر آلودگى پاك و منزّه است.
خانۀ خدا محور حرّيّت و مدار آزادى است، از اينرو مُحرمى كه آهنگ زيارت آن را دارد، حق ندارد صيد حرم را اسير كند يا در اسير شدنش كمك كند يا آن را برماند يا صياد را به آن راهنمايى كند؛ زيرا همۀ اين كارها با روحيۀ آزادىخواهى مخالف است و تا انسان آزاد نشود صلاحيت طواف كوى آزادى را ندارد.
بنابراين، خداى سبحان در ايجاد هماهنگى بين تشريع و تكوين، مكانى مقدس را با شرايط اقليمى نامناسب محل آزمون قرار داد تا انسانها در پرتو رياضت ممدوحى كه به واسطۀ محرمات احرام و نيز مناسك حج و عمره انجام مىدهند آلودگىها و تعلقات، پاك و خالص گردند. 1
نمونهاى از آزمون مذكور اينكه، از سويى استفادۀ از عطر و بوى خوش در حال احرام حرام است و از سوى ديگر هنگام انجام مناسك حج و عمره در تماس و مجالست و همراهى با افراد بدبو، يا هنگام عبور از كنار قربانگاه، گرفتن بينى از بوى نامطبوح حرام است. اينگونه امور انانيّت انسان را شكسته، تفاخر و تكبر را از روح مىزدايد آنسان كه با انجام حج و عمردۀ كامل، بندۀ وارستۀ حق مىشود.
اين دورۀ سازندگى آنچنان در جامعۀ اسلامى مؤثّر واقع شد كه آنان كه از خوردن سوسمار در دوران توحّش جاهلى نمىگذشتند و براى شكار آن بر يكديگر پيشى مىگرفتند، اكنون به فرمان الهى از آهوان صحرايى مىگذرند و در دوران تمدن اسلامى بر اثر فرمان وحى، بر همۀ اميال و خوستههاى خود پيروز مىشوند.
دورۀ پربار احرام در ساختن انسان چنان تأثير بنيادين دارد كه ثمرۀ گواراى آن در عينيت جامعۀ معتقد و متعهّد به محتواى حج و زيارت، به خوبى مشهود است.
* * *