166اقدام خالصانه داشته باشد. پس بدون آشنايى به اسرار اعمال، پيمودن مراحل كامل اخلاص، ميسّر نيست. اين نكته دربارۀ معرفت به اسرار ساير عبادات نيز صادق است. بنابراين، چنانكه كسى پيش از معرفت به اسرار حج، راهى بيت الله شود، گرچه ممكن است بر حسب ظاهر حج او صحيح باشد ليكن حج كامل و مقبول انجام نداده و ضيافت الله نصيب او نشده است؛ زيرا روحِچنين حجگزارى به سبب عدم آگاهى به اسرار حج، تعالى پيدا نكرده است.
براى آشنايى بهتر و بيشتر با اسرار حج، بايد سنت و سيرت حجگزاران راستين، يعنى معصومين(عليهم السلام) به دقت مورد بررسى و تأسّى قرار گيرد؛ زيرا آنان در كنار رعايت آداب و سنن و فرايض حج و عمل به احكام ظاهرى آن، تكيهگاه تكوينى آنها را نيز در نظر داشتند.
تذكر اين نكته نيز سودمند است كه، راز بسيارى از عبادات بر انجامدهندگان آنها پوشيده نيست ليكن پى بردن به راز مناسك حج دشوار است و اسرار بسيارى از آنها با عقل بشرى قابل تبيين نيست. از اينرو مراسم و مناسك حج با بندگى محض و تامّ هماهنگتر و تعبّد در آن بيش از ساير دستورات دينى است. چنانكه رسولخدا¦ به هنگام لبيك گفتن، به خدا عرض كرد: خدايا! من با رقيّت و عبوديّت محض لبيك مىگويم و حج مىگزارم:
«لَبَّيْكَ بِحَجَّةٍ حَقّاً تَعَبُّداً وَرِقاً» . 1
هماهنگى سيرت حجگزار با سرّ حجّ
خداى سبحان، حجگزاران و معتمران را در شمار شعائر خود آورده است؛ يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاٰ تُحِلُّوا شَعٰائِرَ اللّٰهِ وَ لاَ الشَّهْرَ الْحَرٰامَ وَ لاَ الْهَدْيَ وَ لاَ الْقَلاٰئِدَ وَ لاَ آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرٰامَ يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنْ رَبِّهِمْ وَ رِضْوٰاناً . 2 حجگزار از هنگام عزم بر زيارت، جزو شعائر الهى است. البته روشن است كسى كه از سفر حج و عمره، قصد سياحت، تجارت، شهرت و مانند آن