140همسر اسماعيل(ع) گفت: پياده شويد تا سر شما را شستشو دهم. حضرت هنگام پياده شدن، روى سنگ پا گذاشت و در آن سنگ اثر كرد. ¹ 3.هنگام امتثال فرمان وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ ²بالاى آن سنگ رفت و در اين حال، اثر پا در سنگ پديد آمد. ³

به هر تقدير، اصل پاگذاشتن حضرت‌ابراهيم(ع) بر سنگ صلد و سخت و فرورفتن جاى پاى مبارك وى و ماندن اثر پا در آن سنگ مسلم است و همين را معجزۀ آن حضرت تلقى كردند. ⁴

مشابه اين ويژگى، دربارۀ حضرت‌داود(ع) نيز آمده كه خداوند آهن سرد و سخت را در دستان او مانند مومْ نرم كرد؛ وَ أَلَنّٰا لَهُ الْحَدِيدَ . ⁵ نكته شايان توجه اينكه، در مسألۀ زره‌سازى سخن از تعليم است؛ وَ عَلَّمْنٰاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَكُمْ ؛ ⁶ زيرا صنعت زره‌سازى همچون ساير علوم و حِرَف، قابل انتقال به ديگران است، برخلاف نرم كردن آهن سرد و سخت به وسيلۀ دست. از اين‌رو نفرمود: «وعلّمناه إلانة الحديد». اين مطلب، دربارۀ مقام ابراهيم نيز صادق است، با اين تفاوت كه در اينجا سخن از «وألنّا له الحجر» است.

در مقام ابراهيم «اثر» دو پاى مبارك حضرت‌ابراهيم(ع) محفوظمانده است ⁷ همان‌گونه كه آهنْ «بدن» داود(ع) را محافظت مى‌كرد.

نكته: امام‌سجاد(ع) فرمود: فاصله بين ركن (حَجرالأسود) تا مقام ابراهيم، برترينِ مكان‌هاست؛ «أَفْضَلُ الْبُقاعِ ما بينَ الركنِ والْمَقامِ...». ⁸ از امام‌باقر(ع) روايت شده كه اين