134مى‌گويد: من اولين بيعت‌كنندۀ با شما هستم... . ¹

استاد علامه طباطبايى+ همچون برخى ديگر از محققان مى‌فرمايد: حطيم همان ديوار قوسى مقابل ناودان طلاست. ² از برخى روايات نيز چنين بر مى‌آيد كه گروهى، «حِجر اسماعيل» را كه بين ركن عراقى و ركن شامى (غربى) واقع است حطيم مى‌دانستند. چنان‌كه امام‌صادق(ع) در پاسخ كسى كه از حِجر اسماعيل جويا شد، فرمود:

«إنَّكُمْ تُسَمُّونَهُ الْحَطِيمَ وَإِنَّما كانَ لِغَنَمِ إسماعيلَ وإنَّما دَفَنَ فيه أُمَّهُ وكَرِهَ أنْ يُوطَأَ قَبْرُها فَحَجرَ عليه، وفيهِ قُبُورُ أنْبِياء» . ³

از جملۀ وجوه مطرح دربارۀ راز نامگذارى حطيم بدين نام، كه روايت مذكور نيز بدان اشاره شده، اين است كه، حضرت‌ابراهيم(ع) براى تغذيۀ گوسفندان خود در آنجا كاه و علوفه خُرد مى‌كرد ⁴ و علوفه را حطيم و كاه را حطام مى‌گويند؛ زيرا محطوم، خرد شده و شكسته است. در بعضى از كتاب‌هاى لغت، در وجه تسميۀ حِجر اسماعيل به حطيم، وجوهى ديگر نيز نقل شده است. از جمله اينكه، اين قسمت، از بيت جدا و شكسته شده است. ديگر آنكه اعراب جاهلى، لباس‌هايى را كه در حال طواف بر تن داشتند در آن مكان مى‌انداختند و به تدريج محطوم و فرسوده مى‌شد. ⁵

«حجر اسماعيل» كه از آيات بينات الهى به شمار آمده، ⁶ مدفن حضرت‌اسماعيل و برخى ديگر از انبياى الهى(عليهم السلام)، ⁷ همچنين مدفن مادر و دختران اسماعيل(عليهم السلام) است. آن حضرت اطراف قبر مادر خويش هاجر را سنگ‌چين كرد تا پايمال طواف‌كنندگان