74اين قسمت را با ديدگاه قرآن دربارۀ مستضعفين، با توضيحاتى از محقق اردبيلى به پايان مىبريم. قرآن در پاسخ عذر مستضعفان در روز قيامت، مىفرمايد: چرا مهاجرت نمىكرديد، مگر زمين خدا وسيع نبود؟ سپس مستضعفان ناتوان را كه راهى براى رفع استضعاف خويش نداشتند استثنا مىكند و مىفرمايد:
إِلاَّ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجٰالِ وَ النِّسٰاءِ وَ الْوِلْدٰانِ لاٰ يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَ لاٰ يَهْتَدُونَ سَبِيلاً. 1
«مگر آن مردان و زنان و كودكان فرودستى كه چاره جويى نتوانند و راهى نيابند.»
علت استضعاف مستضعفان غالباً استكبار و سلطهخواهى و فزونطلبى مستكبران است، چنانكه از آيات ديگر قرآن استفاده مىشود، امّا مراد از مستضعفان در اين آيه، همۀ مستضعفان نيستند، بلكه كسانى هستند كه نه قدرت بر مهاجرت دارند و نه توانايى اظهار و ابراز دين و مذهب خود. 2