136
«اين پدر توحيد و بتشكن جهان به ما و همۀ انسانها آموخت كه قربانى در راه خدا پيش از آنكه جنبۀ توحيدى و عبادى داشته باشد، جنبههاى سياسى و ارزشهاى اجتماعى دارد.» 1
«نمىدانم... از حج بيت اللّٰه الحرام كه سرتاسر آن مشحون به سياست و سرّ جعل آن، قيام انسانها به قسط بر رفع ستمگرىها و چپاولگرىهاست، كه سياست كلى انبياى عظام و خصوص حضرت رسول خاتم - صلوات اللّٰه عليه - است، چه فهميدهاند كه زائرين حرمين شريفين را به اسم اسلام از دخالت در سياست و حتى از شعار عليه اسرائيل و آمريكا منع و مسلمانان را به دلخواه آمريكا و اسرائيل و ساير دشمنان اسلام و برخلاف سيرۀ پيامبر عظيمالشأن اسلام صلى الله عليه و آله و مسلمانان صدر اسلام از دخالت در سياست منع مىكنند.» 2
ملاحظۀ حكمتها و فلسفههاى اعمال و مناسك حج نيز تا حدود زيادى پيوستگى حج را با سياست، نمايان مىسازد. در حج علاوه بر ابعاد عبادى و معنوى، اهتمام به