135كه به بخشى از ابعاد اجتماعى حج توجه داشتهاند، اما شخصيتى كه بيش از همه، ابعاد اجتماعى و سياسى آن را تبيين نموده و اسرار و حِكَم آن را كشف و برملا كرده، حضرت امام خمينى بنيانگذار جمهورى اسلامى ايران است.
از ديدگاه ايشان يك نگرش كلّى و مجموعى به اعمال و مناسك حج، با توجه به اسرار و حِكَم آنها كه در آيات و روايات نيز مشاهده مىشود، و با عنايت به مكان برگزارى حج، به ضميمۀ سابقه تاريخى آن در تاريخ انبيا و تاريخ اسلام كه در عصر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله سالها مركز سياستها و جنگها بوده است، به روشنى آميختگى حج را با سياست و زندگى دنيوى انسان نمايان مىسازد. براى روشن شدن اين مدعا، بر ابعاد گوناگون اين تكليف عبادى - سياسى گذرى مىكنيم. و قبل از ارائه محورهايى در اين زمينه، جملاتى از حضرت امام خمينى را، كه نگرش ايشان را نسبت به جامعيت حج نشان مىدهد، نقل مىكنيم:
«حج از روزى كه تولد پيدا كرده است، اهميت بعد سياسىاش كمتر از بعد عبادىاش نيست، بعد سياسى علاوه بر سياستش، خودش عبادت است.» 1