117زندگىِ دنيوى؛ اعم از سياست و اجتماع، و فرهنگ و اقتصاد و اظهار نظر قرآن و پيشوايان دينى در ابعاد مختلف زندگى دنيوى، و موضعگيرى صريح در برابر ظلم و بىعدالتى و استكبار و استثمار و تبيين اهداف مهم دين در زندگى دنيوى؛ همچون «قسط و عدل» و ارائۀ راههاى رسيدن به اين نقطه متعالى، بسيارى از علما و دانشمندان اسلامى تحت تأثير تز استعمارى «جدايى دين از سياست»، دين را منحصر به امور عبادى دانسته و به مسائل اجتماعى، كمتر عنايت نمودهاند.
گذشته از علما و دانشمندان اسلامى، گروهى از مسلمانان ناآشنا به مبانى دين نيز هدف دين را منحصر به امور معنوى و زندگى اخروى انسان دانستهاند، حتى به سراغ قرآن، تاريخ انبيا و تاريخ اسلام هم كه رفتهاند، با اين پيش فرض، شواهد و ادلۀ فراوانِ حضور دين و پيشوايان دينى در صحنۀ سياست و اجتماع را توجيه كرده و يا استثنايى قلمداد نمودهاند.
دربارۀ حضرت موسى و حضرت ابراهيم عليهما السلام اظهار داشتهاند:
«موسى مانند ابراهيم كارى به امپراتورى و قصد سرنگونى فرعون نداشته، به جاى تندى و تخاصم و