167
ذكر خدا به جا آريد و چون با پهلو به زمين بيفتند (كنايه از اين كه نحر شوند)، از گوشت آنها بخوريد و به فقير و قناعتپيشه وسائل و معترّ هم اطعام كنيد.»
(امر در فعل - «فَكُلُوا مِنْهٰا» - براى اباحه و رفع ممنوعيت است و استحباب دارد تا فقرا بفهمند كه گوشت آن حيوان خوب است ولى امر در فعل - أَطْعِمُوا الْقٰانِعَ - امر وجوبى است). اين بهائم و چهارپايان را مسخر و مطيع شما ساختيم، شايد سپاسگزاريد.»
نظريۀ مفسران
بُدْن جمع بَدَنه است 1 مثل ثَمَرة ثُمْر. بَدَنة؛ يك شتر. از مادۀ بَدانه يعنى سَمَن و فربه. يقال: بَدُنَ الرجل بضمّ العين: اذا سمن و بَدَّنَ، اذا كبر و اسَنَّ.
والبُدْن؛ هي الإبل. و الهَدْى؛ عام في الإبل و البَقَر و الغَنَم.
منصوب بودن كلمۀ «بُدْن» در آيه، بنابر فعل محذوف است؛ يعنى «و جعلنا البدن » بوده است كه فعل مذكور پس از آن، فعل محذوف را تفسير مىكند.
از كلمۀ «مِن» كه براى تبعيض است مىفهميم كه «بُدْن» بعضى از شعائر است. 2