54ساختهاند. من خود، عامل و سبب اينكار را مىشناسم و در پيشگاه خدا از مسبب آن دادخواهى خواهم كرد، سپس فرمود: «مرا در كنار رسول خدا بخاك سپار زيرا من به او و خانۀ او اولىتر 1؛ ولى اگر نگذاشتند تو را به حق آن پيوندى كه به خدا نزديكت ساخته و به خويشاوندى نزديكى كه با پيامبر خدا دارى سوگند مىدهم كه نگذارى بخاطر من قطرۀ خونى ريخته شود؛ بگذار تا رسول خدا را ملاقات كنيم و نزد او از دشمنان دادخواهى نمائيم و جفاى مردم را باو باز گوئيم».
سپس سفارشهاى لازم را دربارۀ خاندان و فرزندانش و آنجه از خود بجا گذارده بود باو كرد و او را به آنچه پدرشان على در لحظۀ مرگ وصيت كرده بود، وصيت نمود و جانشينى او را به شيعيان اعلام كرد. و در روز 17 ماه صفر سال 49 وفات يافت.
ابوالفرج اصفهانى نوشته است: «معاويه ميخواست براى پسرش يزيد بيعت بگيرد و در انجام اين منظور، هيچ چيز براى او گرانبارتر و مزاحمتر از حسن بن على و سعد بن ابى وقاص نبود. بدينجهت هر دو را با وسائل مخفى مسموم كرد».
و بسى روشن است كه فجايع بزرگى از اين نوع، همچون تازيانهئى