148بودند. چينى‌ها رنگ زرد را نشانۀ دشمنى و خشم و رنگ كبود را نشانۀ بى‌سعادتى مى‌دانستند. در خاورميانه رنگ قرمز را با سعادتمندى ارتباط مى‌دادند. امروزه نيز، با وجود وسايل پيشرفته، پاره‌اى از اين ابزارها به تناسب محيطِ تبليغ مورد استفاده قرار مى‌گيرند.
با ظهور اسلام، علاوه بر ابزارهاى متداول كه در شبه جزيره مورد استفاده قرار مى‌گرفت؛ مانند خطابه و شعر و پيك و نامه، ابزارهاى نوينى كه سابقه نداشت به صحنه آمد. برخى از اين ابزارها عبارتند از:
1 - اذان
اذان يكى از اين ابزار است كه شعار عمومى مسلمانان شد. گلبانگ اذان، شبانه روز پنج نوبت به عنوان اعلام عقايد دينى و دعوت به نيايش و پرستش خداى يگانه، سروده مى‌شود. معناى لغوى اذان، اعلام است، همانگونه كه آيه شريفه: وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ... 1و وَ أَذٰانٌ مِنَ اللّٰهِ وَ رَسُولِهِ... 2 يكى در دعوت به حج و ديگرى اعلان برائت، بيانگر مفهوم اعلام است. نكتۀ شايان ذكر در اذان، تكرار جملات آن، دو يا چهار مرتبه است و تكرار، خود از عوامل مؤثر در تبليغ و دعوت و جلب توجه مخاطب مى‌باشد. اين شعار از سحرگاهان تا شامگاهان گوش‌ها و دلها را مى‌نوازد. گفتنى است، اذان مستحباتى دارد؛ از جمله اينكه مؤذن بلند آواز و خوش صدا باشد و بر جاى بلند بايستد و صداى خود را بلند كند تا مردم هر منطقه بشنوند. همچنين مستحب است كسى كه جملات