146از شرع جز ظواهرى نمى‌بينيم؟!
6 - تبليغ مستقيم و غيرمستقيم
پيام تبليغى، گاه به‌طور مستقيم به مخاطب القا مى‌شود؛ مانند خطاب‌هاى قرآنى كه با عبارت: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا... و مانند آن آمده و گاه به نحو غير مستقيم است ؛ مانند پيامهايى كه از داستانها و قصص پيشينيان در قرآن القا شده است و نيز برخى تشبيهات، مانند آيۀ: مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْرٰاةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهٰا كَمَثَلِ الْحِمٰارِ يَحْمِلُ أَسْفٰاراً... 1 كه بى‌ترديد محتواى آن، از يهوديان فراتر مى‌رود و هر حامل كتاب و غير عامل به آن را شامل مى‌گردد. قابل ذكر است كه تبليغ غير مستقيم تأثير بيشترى از تبليغات مستقيم دارد؛ زيرا تبليغ مستقيم گاه موجب حساسيت و مقاومت در مخاطب مى‌شود، در حالى كه تبليغات غير مستقيم از اين واكنش و عكس‌العمل در امان است، لذا استفاده از روش‌هاى غيرمستقيم در جوامع و فرهنگ‌ها رايج است و در همۀ ادوار در تبليغ و حتى تعليم و تربيت مورد استفاده قرار گرفته و بهتر جواب داده است.
از اين رو در تبليغات قرآن از اين روش استفاده شده است. امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد: «نَزَلَ الْقُرْآنُ بِإِيَّاكِ أَعْنِي وَ اسْمَعِي يَا جَارَةُ». 2 و نيز در سخن آن حضرت است: «مَا عَاتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ عَلَى نَبِيِّهِ صلى الله عليه و آله فَهُوَ يَعْنِي بِهِ مَا قَدْ مَضَى فِي الْقُرْآنِ مِثْلُ قَوْلِهِ «وَ لَوْ لاٰ أَنْ ثَبَّتْنٰاكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلاً» 3عنى بذلك غيره». 4