143مالى؛ چون زكات و خمس در سالهاى مدينه عنوان مى‌شود و نيز درباب محرّمات همين روال پيموده شده و مثلاً حرمت خمر، طى چند آيه و به‌تدريج و با زمينه‌سازىِ روانى قطعيت يافته است، درست مانند معلّمى كه بايد درس خود را از الفبا آغاز كند تا به مسائل دشوارتر برسد...
جالب است كه بدانيم شخص رسول‌اللّٰه صلى الله عليه و آله اين نكته را به مبلّغان ياد آورى مى‌كرد، ابن عباس مى‌گويد: هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله معاذبن جبل را به سوى مردم يمن فرستاد، به او فرمود:
«تو نزد گروهى از اهل كتاب مى‌روى، از اين‌رو بايد نخستين دعوت تو يكتاپرستى خداوند متعال باشد. اگر توحيد را شناختند به آنان بازگو كه خداوند در شبانه روزشان پنج نماز بر آنان واجب كرده است و هرگاه نماز را بپا داشتند، به آنان بگو خداوند در اموالشان زكات را قرار داده است تا از بى‌نيازشان ستانده و به نيازمندشان داده شود. پس هرگاه بدان اذعان كردند، از آنان زكات بگير و از گزيدۀ اموال مردم اجتناب كن.» 1
براى يك تازه مسلمان، در قدم نخست نبايد از واجبات مالى سخن گفت. بلكه بايد اول به تحكيم مبانى اعتقادى وى پرداخت. سپس به وظايف عملى غير مالى توجه داد و در آخرين مرحله، واجبات مالى را عنوان نمود. گفتنى است، در ميان زائران نيز كسانى هستند كه با داشتن ايمان و عمل به واجباتى چون نماز و روزه، اهل پرداخت وجوه مالى خمس و زكات نبوده‌اند.
سخن گفتن از واجبات مالى، براى اينان بايد در حد بيان كلّيات احكام