294عملى نمايند.

آرى، فراموش كردن مسايل شخصى و قومى و نژادى و «اهتمام به امور مسلمين» ¹ براى سامان دادن به عقب‌ماندگى‌ها، آشفتگى‌ها، نابسامانى‌ها و رسيدن به يك جامعۀ گستردۀ ايده‌آل، كه از عزّت و شوكت و قدرت، در قلمرو حيات اجتماعى برخوردار باشد و از فقر و فساد رهايى يابد، از مصاديق روشن قِيٰاماً لِلنّٰاسِ است و اين «فلسفۀ مهم حياتى» را همۀ زائران، از هر نژاد و ملّتى كه هستند، با دقت بايد مورد توجّه قرار دهند، تا راز مهم حضور در مكه و طواف حول كعبه نمودار گردد.

بارى، همانطور كه امام على عليه السلام كعبه و حج را «عَلَم اسلام» ناميده ² كه با برقرارى آن اسلام نيز قوام و دوام دارد، امام صادق عليه السلام هم فرموده: « لاٰ يَزٰالُ الدِّينُ قٰائِماً، مٰا قٰامَتِ الْكَعْبَةُ». ³

تامادامى، كه كعبه و حج برقرار است، دين هم دوام و استوارى و اعتلا خواهد داشت.

به هر حال، اين خانه و اين حج، با تشكيل يك كنگرۀ عظيم جهانى، پيوند اعتقادى و برادرى را در ميان مسلمانان سراسر كرۀ زمين استوار مى‌سازد.

خلاصه، قرآن كريم، مكّه و حج را مركز قيام براى مردم، امام على عليه السلام حج را، «تَقْوِيَةٌ لِلدِّينِ»، ⁴ و حضرت فاطمۀ زهرا عليها السلام حج را: