295
«تَشْيِيداً لِلدِّينِ» 1 يعنى، وسيلۀ تقويت و استحكام دين شمردهاند، تا حاجيان فارغ از مسايل فردى و نژادى و جغرافيايى، با انجام حجّ آگاهانه و عابدانه، به مصالح عمومى همۀ مسلمانان بينديشند، دردها و مشكلات عمومى را بشناسند و براى رفع آنها تلاش جمعى و كارشناسانه صورت دهند، تا كيان دين در سراسر جهان، اعتلا و شكوه درخشان گيرد، و اگر جز اين باشد، نتيجۀ لازم از حج به دست نمىآيد.
امام صادق عليه السلام در اين باره فرموده است: «وَلَو كٰانَ كُلَّ قَوْمٍ «إنَّمٰا» يَتَكَلَّمُونَ عَلىٰ بِلاٰدِهِمْ وَمٰا فِيهٰا هَلَكُوا، وَخَرِبَتِ الْبِلاٰدُ، وَسَقَطَتِ الْجَلَبُ وَالْأَرْبٰاحُ، وَعَمِيَتِ الْأَخْبارُ، وَلَمْ يَقِفُوا عَلىٰ ذٰلِكَ، فَذٰلِكَ عِلَّةُ الْحَجِّ». 2
اگر هر قوم و ملّتى، فقط از بلاد و كشور خود سخن بگويند و فقط به مسايل و مشكلات خود بينديشند، همه نابود مىشوند و كشورهاى آنان ويران مىگردد، منافع آنها ساقط مىشود، و اخبار واقعى در پس پردۀ ابهام و پنهان قرار مىگيرد و بر آنها آگاه نخواهند شد، و اين است علت و فلسفۀ حج.
آرى، به مكه مىروند تا علاوه بر اين كه نفس مناسك آنان يك نوع قيام عمومى است، در ضمن اين كنگرۀ عظيم، با بحث و چارهانديشى و برنامه ريزى براى مصالح عموم مسلمانان قيام كنند، چنان كه طبق روايات، حضرت مهدى (عج) هم، براى محو ظلم و ستم و گسترش عدالت واقعى، از كنار كعبه قيام خواهد كرد. 3