283پيوند اخوّت و برادرى بين ما تحكيم و جلوۀ زيباترى يابد.

آرى، تفاوت رنگ و قيافه و شكل و زبان، هرگز نبايد موجب تبعيض و امتياز گردد و بر اساس همان ريشۀ آفرينش، روابط و مناسبات انسانى، رنگ و پيوند بيشترى گيرد.

خداوندفرموده: اى‌مردم! شما رااز يك‌مرد و زن آفريديم و تيره‌ها و قبيله قرار داديم، تا يكديگر را بشناسيد، ولى گرامى‌ترين شما در پيشگاه خداوند، باتقواترين شماست. ¹

بنابراين، شناخت اين تكليف اخلاقى و فرهنگى، يك بخش مهم شناخت عمومى حج است، به خصوص كه امام صادق عليه السلام به ما فرموده است: كُونُوا لَنٰا زَيْناً، وَلاٰ تَكُونُوا عَلَيْنٰا شَيْناً، قُولُوا لِلنّٰاسِ حَسَناً، وَاحْفَظُوا ألْسِنَتَكُمْ، وَكُفُّوا عَنِ الْفُضُول وَقُبْحِ الْقَوْلِ. ²

براى ما زينت باشيد و سرزنش ما را فراهم نكنيد، با مردم خوب (و با ادب) سخن بگوييد، زبان خود را از ناروا حفظ كنيد و از سخنان اضافى و گفتار زشت و قبيح پرهيز داشته باشيد.

همچنين، امام حسن عسكرى عليه السلام فرموده: با عشاير و قبايل ارتباط برقرار كنيد، در تشييع جنازۀ آنان شركت نماييد، به عيادت بيماران آنان برويد، حقوق آن‌ها را ادا كنيد، زيرا اگر كسى از شما در دين‌دارى خويش پرهيزگار، و در گفتار خود راستگو باشد، اداى امانت كند و با مردم با خوش‌خلقى رفتار نمايد، مى‌گويند: اين شخص شيعه است و اين موضوع مرا خوش‌حال مى‌كند، خدا را در نظر داشته باشيد و زينت ما باشيد نه