273گاهى يك كيفر است، كه براى پيش‌گيرى از آن، بايد به خدا پناه برد و صدقه داد. همانطور كه در روايات آمده، عمل صادقانه و خالصانه و مفيد به حال جامعه هم نوعى صدقه است، كه انجام آن يك توفيق الهى است.

امام صادق عليه السلام نيز دربارۀ يك اثر و نتيجۀ حجّ و عمرۀ مكرر فرموده است: يَدْفَعَنَّ عِيْلَةَ الفَقْرِ وَمِيتَةَ السُّوءِ. ¹

يعنى، حج و عمرۀ مكرر، و پى‌درپى كه با كوشش و تلاش انجام شود، از گرفتار شدن به فقر و پريشانى و مبتلا شدن به «موت سوء» و مرگ بد و دلخراش جلوگيرى مى‌كند.

10- نورانيّت حج

نورانيّت حج را، كه از «نور آسمان‌ها و زمين» ² نشأت مى‌گيرد و در بستر نور كعبه و طواف و سعى و عرفات و مشعر و منا و مناجات پرورش مى‌يابد، بايد پرارزش‌ترين، زيباترين و ماندگارترين ارمغان و ميراث حج دانست. براى تحصيل‌اين نورانيّت، بايد مطالعه كرد، تلاش نمود و زحمت كشيد و از آن مهم‌تر، براى حفظ و استمرار آن، مراقبت جدّى نمود.

دربارۀ اصل نورانيّت به وجود آمده در پرتو حج، امام صادق عليه السلام فرموده است: اَلْحٰاجُّ لاٰ يَزٰالُ عَلَيْهِ نُورُ الْحَجِ‌ّ، مٰا لَمْ يُلِمَّ بِذَنْبٍ. ³

حج‌كننده، پيوسته داراى نور حج خواهد بود، تا خود را به گناهان كوچك هم، آلوده نكرده است.

بارى، اين نورانيّت بر اثر حج و اعمال نورانى آن، در درون و زبان و حركات و سكنات زائر خانۀ خدا نمودار است، در برخوردها و روابط