274اخلاقى و اجتماعى و حقوقى با همراهان و همسفران مشاهده مىشود و غنيمت و سرمايۀ بسيار ارزشمندى است، كه پس از بازگشت از سفر، ديگران نيز بايد اثر عينى آن را در همۀ روابط و مناسبات حاجى مشاهده كنند و تحت تأثير آن نيز واقع گردند.
بارى، اين نورانيّت حج را مىتوان عالىترين ارمغان انسانى حج دانست و عنايت فوقالعادۀ خداوندى را كه حتّى پس از بازگشت نيز حاجى را مشمول خود قرار داده است، به فراموشى نسپرد و آن را حفظ نمود و استمرار فزاينده بخشيد.
حسين بن خالد، مىگويد: از امام رضا عليه السلام سؤال كردم: چرا خداوند متعال براى حاجى تا مدّت چهار ماه گناه او را نمىنويسد؟ فرمود: خداوند آمدن مشركان را در حرم مدت چهار ماه مباح شمرد، آن جا كه مىفرمايد:
در زمين چهار ماه سياحت كنيد 1، و آنان را معاف داشت، بدين جهت دربارۀ ميهمانان خويش كوتاهى نخواهد كرد. 2 و آنان را از مجازات چهار ماه معاف مىدارد.
گر تو سنگ خاره و مَرمَر بُوِى