243مى‌دهيم ¹ مضامين حديث بالا را تأييد مى‌كند.

در مقابل، طبق بيان امام صادق عليه السلام بر اساس سؤالى كه حضرت موسى پيامبر عليه السلام از جبرئيل بعد از انجام مراسم حج نمود و جبرئيل جواب آن را از جانب خداوند متعال براى حضرت موسى عليه السلام آورد، خداوند فرموده: مَنْ حَجَّ هٰذَا الْبَيْتِ بِنِيَّةٍ صادِقَةٍ وَنَفَقَةٍ طَيِّبَةٍ، أجْعَلُهُ فِي الرَّفِيقِ الْأَعْلىٰ مَعَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ... ²

هركس حجّ اين خانه را با نيّت صادقانه و خالص و با پول حلال و پاك انجام دهد، او را در ملكوت اعلا قرار مى‌دهم (و روز قيامت) او را با پيامبران و صدّيقين و شهدا و صالحين، كه رفيق‌هاى خوبى هستند، رفيق و هم‌نشين مى‌گردانم. ³

پس از توجّه جدّى به موضوعات سه‌گانۀ فوق، كه هركدام به نوعى درسى است و نيز زمينه را براى درك لذّت و معرفت حج فراهم مى‌كند، اكنون عمدۀ پيام‌هايى را، كه از حج براى بينش عميق‌تر و چشم انداز وسيع‌تر و تحوّل گسترده‌تر، در سراسر زندگى بايد ملاك قرار دهيم، مورد بررسى قرار مى‌دهيم:

1- دعاى مستجاب

حدود 4 هزار سال پيش، كه ابراهيم عليه السلام همسر خود «هاجر» و فرزند خويش «اسماعيل» را در سرزمين بى‌آب و علف كنار كعبه قرار داد، تا نماز را به پا دارند، از خدا درخواست نمود، دل‌هاى گروهى از مردم را