218تلاش و زحمت زيادى در ازدحام جمعيت مى‌طلبد و از طرف ديگر به نيرو و توانايى احتياج دارد، و شايد بدين جهت است، كه در برابر كسانى كه مى‌خواستند اين روز را روزه هم بگيرند، پيامبر صلى الله عليه و آله بُدَيل بن وَرقاء خُزائى را مأمور كرد، سوار شتر خود شود و جلو چادرهاى حاجيان برود و با صداى بلند از جانب آن حضرت اعلام كند: امروز، روزه نگيريد:

إنَّهٰا أيّٰامُ أكْلٍ وَشُرْبٍ... ¹

امروز، روز خوردن و آشاميدن است، نه روزه گرفتن.

وقتى هم «ذوالنون مصرى» علت كراهت روزه گرفتن ايّام تشريق را از امام صادق عليه السلام سؤال مى‌كند، آن حضرت مى‌فرمايد: لِأَنَّ الْقَوْمَ زُوّٰارُ اللّٰهِ، وَهُمْ فِي ضِيٰافَتِهِ، وَلاٰ يَنْبَغِي لِلضَّيْفِ أنْ يَصُومَ عِنْدَ مَنْ زٰارَهُ وَأضٰافَهُ. ²

امروز، اين جمعيّت، زائران خدا و ميهمان ذات مقدّس حق‌تعالى هستند و براى ميهمان شايسته نيست، نزد كسى كه به زيارت او رفته و ميهمان اوست، روزه بگيرد.

به هر حال، ايّام تشريق در «منا» روز رهبانيت، روزه‌گرفتن و فاصله گرفتن از مردم و جماعت نيست، بايد علاوه بر «رمى جمرات» كه حركت جمعى و مردمى است، به منظور مردم‌شناسى و ارتباط جمعى، به ميان مردم رفت و در عين توجّه به خودشناسى و سير عرفانى و خودآگاهى و توجّه به موقعيّت جديد خويشتن، كه در پرتو مناسك حج تكامل يافته است، از معاشرت و گفت‌وگو با مردم و مليّت‌هاى متعدد با رنگ‌هاى مختلف، غفلت نداشت.