113ربانى، حج خانۀ حق و جهاد است.
آرى، براى سير در هر دو مسئله بايد از ديار و شهر و خانه و زن و فرزند دور شد و مدتى از آنان عزلت گزيد و بايد در هر دو سفر چشم از زينت و زيور دنيا و آرايش مادى پوشيد، در صورت سير در اين دو سفر است كه انسان عادى تبديل به سلمان، مقداد، عمار، بلال، ميثم، حجر بن عدى و... شخصيتهاى ديگر مىشود كه هم خود به منافع عالى معنوى مىرسند و هم ديگران را به عالىترين منافع معنوى مىرساند.
خداى مهربان به جاى رهبانيت و انزوا، جهاد در راهش و حج خانهاش را براى ملت اسلام قرار داد، تا از مسير صحيح و قانونى به حريم روحانيت الهى راه يابند.
پروردگار متعال خانۀ خود را مقصد بندگان ساخت و اطراف آن را حرم قرار داد و موقعيت آن را بزرگ شمرد، عرفات را ميدان حرم خود ساخت و چنان در احترام آن خانه و اطرافش سفارش كرد كه كسى نتواند در آنجا صيد كند و از آن سرزمين پاك حتى يك گياه بيرون آورد و بسيارى از برنامههاى ديگر را از همگان منع كرد تا در اين رياضت به آدمى، درس نظم و خويشتندارى آموزد، كه زندگى متكى بر نظم سرشار از منافع مادى و معنوى است.
آن كس كه به قصد خانۀ خدا حركت مىكند ؛ چنان است كه به آهنگ زيارت خدا مىرود و زيارت دوست لذتى دارد كه اگر كسى در عالم قلب و در دنياى معنى به اين زيارت نائل گردد، آن چنان مست بادۀ ديدار مىشود كه تا ابد از آن مستى بيرون نيايد.