119
ذلك أنه يذل فيه كل جبار عنيد». 1
امام صادق عليه السلام فرمودهاند: هيچ موضع عبادتى نزد خدا، محبوبتر از موضع سعى نيست، و اين براى آن است كه آنجا، هر متكبّر گردنكشى خاضع مىشود (آثار ذُلّ عبوديت و بندگى، كه تنها راه كمال آدمى است در او ظاهر مىگردد).
و نيز با اين رفت و آمد توأم با اضطراب و نگرانى، به ياد آن مادر مضطرّ مهربانى مىافتد كه قريب چهارهزار سال پيش در همين مكان، به جستوجوى آب براى كودك عطشانش، هفت بار از اين كوه به آن كوه مىرفت و مىآمد و با دلى سوزان به درگاه خدا مىناليد و از آن منبع فيّاض و قدرت نامحدود، آب حيات مىطلبيد تا عاقبت، آن حالت انقطاع از ماسوىٰ اللّٰه و اخلاص در دعا، كار خود را كرد و به حكم آيۀ كريمۀ أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذٰا دَعٰاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ 2 شرايط اجابت مضطر، فراهم آمد و آب زُلال، از زمين خشك و بيابان سوزان جوشيد و حياتى نوين به «هاجر» و كودك ناتوانش «اسماعيل» بخشيد.
و عجيب آنكه همان آب، در همان مكان كه به چاه «زَمزَم» معروف شد، تا به امروز نيز مىجوشد و از بركت اخلاص و توكّل آن مادر و پسر، حيات معنوى به حجّاج بيت مكرّم مىبخشد كه از وظايف مستحبّ، خوردن از آب زمزم و ريختن بر سر و پشت و شكم و گفتن اين جمله است:
«اللهم اجعله علما نافعا و رزقا واسعا و شفاء من كل داء و سقم » 3.
«خدايا آن را علم نافع و رزق واسع و شفاى از هر درد و مرض، قرار بده.»
چه بجاست كه انسان، در اين مكان مقدّس، اندكى بينديشد و همزمان با سعى بدن، به سعى روحى و سير فكرى نيز بپردازد كه چگونه باب رحمت حق، به روى بندگان صالح مخلص، باز است.