360اعمالى كه حاجى انجام مى‌دهد و به ظاهر از ديد بعضى منكران غيرعاقلانه مى‌نمايد، نشانۀ عبوديّت محض است و انسان هر گاه اراده و خواست خود را در نظر بگيرد و به عبارت ديگر متابعت هواى نفس خود كند هلاك مى‌شود. غزالى به عنوان مثال: به رمى جمره و سعى ميان صفا و مروه اشاره مى‌كند و مى‌گويد: انسان معمولاً كارهايى را انجام مى‌دهد كه عقل او مى‌پذيرد و دليلى براى آن دارد. زكات مى‌دهد چون عقل كمك به نيازمندان را مى‌پذيرد، روزه مى‌گيرد چون مبارزه با نفس و شيطان است، نماز مى‌خواند چون تواضع و فروتنى در مقابل پروردگار جهان است، امّا نشانۀ بندگى انجام كار به محض فرمان است.
غزالى مى‌گويد: «... و رمى و سعى ... كه جز به محض بندگى نتواند كرد، براى اين بود كه رسول صلى الله عليه و آله گفت: در حج - بر خصوص - لبيك لحجّة حقا و تعبدا و رقّا، و اين را تعبّد و رق نام كرد». 1
وى در پاسخ به سؤال مقدّر گروهى كه مى‌گويند مقصود و مراد از اين عمل چيست؟
مى‌گويد: «... مقصود از اين بى‌مقصودى است و غرض از آن بى‌غرضى است تا بندگى بدين پيدا شود و نظر وى جز به محض فرمان نباشد... تا از وى جز حق و فرمان حق چيز بنماند» 2
غزالى حج را با سفر آخرت مانند كرده و گفته است: در اين سفر مقصد خانه است ولى در آن سفر مقصد خداى خانه است. همانطور كه هنگام مرگ بايد دل از همه چيز بكند در سفر حج هم بايد جز خدا هيچ كس و هيچ چيز ديگرى را در نظر نداشته باشد، همانطور كه زاد سفر حج را فراهم مى‌كند بايد بداند كه براى آخرت نياز به توشۀ بيشترى دارد.
بر جمازه نشستن بايد جنازه را به ياد او بياورد، وقتى لباس احرام مى‌پوشد به ياد كفن پوش شدن باشد، خطرات و سختيهاى باديه او را به ياد نكير و منكر و عقربها و مارها