146ماجراها وحوادث را از پدرش شنيده، انتظار دارد كه در اين سفر آنها را باچشم خود از نزديك ببيند. او در اين زمينه نوشته است:
«... اوّلُ مٰا يُرىٰ، همان عرصات عرفات و محشر ومشعر و غوغاى مناسب و چون در عمر خود با شاهنشاه ... ناصر الدّين شاه اردوها ديده و در سايۀ چادر اوقات خود را گذرانيدهام، در اين اردو كه هستيم، هنوز حسن ترتيبى نمىبينيم. شترها را نزديك چادرها خوابانيدهاند. عربدۀ عرب و شتر به هم آميخته، عفونت اين دو جانور به يكديگر پيشى مىگيرد. سماخ و دماغ در زحمت است. مىگويند اگر كسى ازخيام چند گام تجاوز كند، فَدَمُه هَدَرْ! اشقياى عرب در كمينند كه خونش بريزند و پيرهن و ابريقش را ببرند. حاج شيخ ترشيزى كه بارها از هر طريق، مراحل حج پيموده است، از خطرات و مصاعب و فضايل و مناقب اين راه و دستگاه رطب اللّسان است.»
نويسندۀ سفرنامه به نقل مطالبى پرداخته كه خالى از جنبۀ كرامت و اتّصال به عالم غيب نيست. او مىگويد منصب شيخ الحرم اكتسابى و مادام العمر است وشيخ الحرم در زمان تشرّف وى، محمّد عادل پاشااست و شرح واقعۀ او شنيدنى است. امينالدّوله در سفرنامۀ خود بيشتر به شرح حوادث روزانه در طول سفر پرداخته و توجّه چندانى به اعمال و مناسك و فلسفه آنها نداشته و آثار رعونت كه گويا لازمۀ حكومت و صدارت است، از سخن او كاملاً مشهود است.
7 - سفرنامۀ تشرّف به مكّه معظّمه
شرح سفر دورۀ كرۀ زمين ميرزا على اصغر خان اتابك، يك بار تحت عنوان «سفرنامۀ تشرّف به مكّه معظّمه» از طريق چين، ژاپن، آمريكا، در سال 1324 در تهران چاپ شده است. سفر از 22 جمادى الآخر 1321 ه . ق . آغاز و تا يك سال ادامه مىيابد.
انگيزۀ سفر بطورى كه خود اتابك نقل كرده از اينجا ناشى مىشود كه: «... كه من در كار ايران خود را در اقدام به قرضۀ دوم، مورد ملامتى مىدانم، با تجربهاى كه در قرضۀ اوّل كرده بودم كه براى چه مصارف شده بود و به چه مصرف رسيد، نمىبايست در قرضۀ دوم اقدام كرده باشم اين بود كه براى قرضۀ سوم حاضر نشدم، كنار گرفتم و زيارت