107كعبه را عمارت كردند و صناديد قريش در وضع حجرالأسود او (محمد بن عبداللّٰه صلى الله عليه و آله ) را حَكَم خويش ساختند، 16 سال داشت! ¹

مؤلّف از ذكر حوادث تاريخى نيز غافل نبوده، به بسيارى از آن‌ها اشاره كرده است؛ از جمله: هارون در سفرى كه به حج رفت، دستور داد دو فرزند جعفر برمكى را، كه حاصل ازدواج او با خواهر هارون (عباسه) بود، به چاهى انداختند و سرچاه را پوشاندند و در بازگشت از همين سفر حج بود كه برامكه را برانداخت. ²

مكّه حرم امن الهى است حتّى حيوانات در حريم حرم در امان هستند و ما نمونه‌هايى را در صفحات پيشين نقل كرديم. مايۀ تعجّب و جاى بسى تأسّف است آنان كه خود را خليفه و جانشين پيامبر مى‌دانند در حريم حرم دست به آدم كشى مى‌زنند و حرمت حرم را درهم مى‌شكنند!

در طول تاريخ آنان كه به زيارت خانۀ خدا توفيق يافته‌اند، بعضى پيش از سفر منقلب شده‌اند و بعضى بعد از سفر يا در حين اجراى اعمال و مناسك تحوّل روحى پيدا كرده اند. مؤلّف تجارب السّلف مى‌نويسد: ظهيرالدّين ابوشجاع محمد بن حسين در سال 476 ه‍ . ق . به وزارت مقتدى رسيد. او مردى نيك فطرت بود، در ايّام وزارت حج كرد.

جز او و آل برمك كسى به هنگام وزارت، حج نگزارده بود. اين وزير پس از انجام اعمال حج در مدينۀ منوّره، به خدمت مسجد و حرم پيامبر صلى الله عليه و آله مشغول شد.

كعبه در طول تاريخ از زمان حضرت آدم تاكنون توسّط افرادى در حال تغيير و تحوّل و تخريب و بازسازى و بهسازى و گسترش بوده است؛ از جمله المقتفى دستور داد تا براى كعبه درب‌هاى نيكو بتراشند و درب‌هاى كهنه را به بغداد آوردند. وى در سال 555 ه‍ . ق . درگذشت. از درب‌هاى كهنه براى او تابوت ساختند و با آن تابوت دفن كردند. ³