322و در ميانه اين دو مسجد، مسجد شمس كه مشربه 1 ام‌ابراهيم نامند در دامنه كوه كائن است و مشربه ام ابراهيم از عوالى مدينه و عبارت از ماريه قبطيّه، مادر ابراهيم، پسر حضرت رسول‌الله است كه حضرت يك ماه بر زنان خشم فرموده در آنجا اقامت فرمودند. مسجد كوچكى از سنگ در اينجا ساخته‌اند، اكنون خراب شده و سقف ندارد. ديوار طرف قبلى آن آباد است و سه طرفش خراب.
صدهزار افسوس دارد از همچو مساجد و اماكن شريفه كه محل نزول ملائكه و قرآن و معبد حضرت پيغمبر آخرالزمان بوده، اعراب آنقدر تغافل نموده و همه را خراب كرده‌اند و در آباديش بهيچ وجه كوشش و سعى نمى‌نمايند كه عنقريب منهدم خواهد شد.
«چون بنده درگاه در اين مساجد شريف به همراهى نواب والا شاهزاده حاجى معتمدالدوله رفته و نماز خوانده، هميشه اين محبت را فرمودند در نظرم دارم». 2
خلاصه حديث است كه بعد از رحلت خاتم انبياء در همين مسجد قبا حضرت ولى‌الله، حضرت رسول‌الله را به خليفه اول ظاهر نموده كه به او فرمودند: نگفتم حق را به على تقديم كن. آبى كه به مدينه بواسطه قنات جارى است، از دامنه همين كوه قبا است و بواسطه همان بلندى، اين زمين قباست. چنانچه مذكور شد كه در فصل طغيان آب‌هاى اطراف قبا به ميان مدينه جارى شده و از پهلوى شهر گذشته و به قريه الغابه مذكوره سارى، بعد مخلوط به آب وادى بطحان مى‌شود.
دقيقه
اين آب را عين ورقا گويند كه از ميان چندين چاه و نهر جارى مى‌شود، يكى از چاه‌هايش را عين ادريس گويند كه اين چاه در ناحيه قبا واقع و به نهايت آبش بامزه است كه بواسطه آب دهان مبارك حضرت رسول‌الله بركات پيدا كرده و به قول خاتم مبارك فخر عالم از انگشت خليفه سيّم در ميان اين چاه افتاد كه بعد از آن مردم در بالاى آن آغاز و ظهور فتنه نمودند و نخلستان و باغات و سبزى‌كارى زياد در قراء اطراف