291
بسم الله الرحمن الرحيم
مدخل
چون راه از «يبع» الى «مدينه طيبه» در اين سنوات مفتوح گرديده، لهذا اين بنده درگاه عالم پناه، اقل الحاج «محمد ميرزا مهندس» محض استحضار حاج بيتالله الحرام و غيرهم، اجمالى از تفصيل آن را بيان مىفرمايد، و چون تعيين فراسخ اين راه در حالت عبور كاملاً متعذّر بود، لهذا مقياس را يك ساعت حركت شتر قرار داد، چنان كه در اعراب اهل باديه رسم و شايع است.
از مطالعه كنندگان معذرت مىخواهم كه از براى حجاج بيتالله به واسطه توقف جزئى در مكانى، زياده بر اين نمىتواند اطلاع حاصل شود، وانگهى در همچون مكان شريف بعد از عمرى كه مىرسد علىالدوام بايد مشغول نماز و زيارت و عبادت و اصلاح امور دنيا و آخرت شود، ولى اين فدوى بندۀ درگاه قبل از شرفيابى بيتالله و بيت الرسول به ميل خاطر مدت دو سال كتاب مبسوطى در جغرافيا و تاريخ عربستان تأليف نموده كه اغلب مطالب را قبل از مشرف شدن مىدانسته و اين قبيل مطالب نوشتن، استحضار علم و عمل مهندسى لازم دارد. انشاء الله كتاب مزبور پس از اينكه از لحاظ انور اقدس اعلىحضرت همايون كه تاجش ماه باد و سپرش خرگاه، گذشت به طبع مىرسد كه پس از طبع كافۀ ناس از اين اراضى كه محل مبعوث شدن انبيا و اوصيا و نزول ملائكه است مطلع و بهرهمند شوند.