321فرمودهاند: «مراد، روز دهم ذيحجه از سال نهم هجرت است، چون در آن روز بود كه مسلمانان و مشركان يكجا اجتماع كردند و هر دو طايفه به حج خانۀ خدا پرداختند و پس از آن سال، ديگر هيچ مشركى حج انجام نداد. [ سپس مىافزايند:] اين قول مورد تأييد رواياتى است كه از اهلبيت عليهم السلام رسيده و با معناى اعلام برائت مناسبتر و با عقل نيز سازگارتر از ساير اقوال است؛ زيرا آن روز، بزرگترين روزى بود كه مسلمانان و عموم مشركين به حج آمده، در منى جمع شده بودند. اين معنا از برخى روايات رسيده از طرق اهل سنت نيز استفاده مىشود. چيزى كه هست در آن روايات مراد از حج اكبر روز دهم از هر سال است، نه فقط سال نهم هجرت؛ بنابراين همهساله حج اكبر تكرار مىشود، ليكن از طريق نقل ثابت نشده كه اسم روز دهم روز حج اكبر باشد.»
و در ادامۀ نقل اقوال، ذيل آيۀ شريفه مىفرمايند: «از شنيدن كلمۀ روز حج اكبر همان روز عيد قربان به ذهن مىرسد، چون تنها روزى كه عموم حجاج آنجا اجتماع كرده، اعلام برائت مىتواند به گوش همگان برسد، همان روز دهم است و وجود چنين روزى در ميان ساير ايام حج، نمىگذارد كلمۀ يوم الحج الأكبر ساير ايام را نيز شامل شود.»
لغتنامۀ دهخدا نيز به نقل از مهذّب الأسماء، حج اكبر را عيد اضحى و عيد گوسفندكشان معنا مىكند.
نتيجه بحث
از آنچه گذشت نتيجه مىگيريم كه:
1. مراد از روز حج اكبر، روز عيد قربان است.
2. تعبير «يوم الحج الأكبر» براى اولينبار در مورد روز عيد قربان سال نهم هجرت بهكار رفته و در سال بعد كه حجةالوداع صورت گرفت، باز اين تعبير تكرار گرديده است.
پس مىتوان گفت كه همهساله روز عيد قربان، روز حج اكبر است.
3. آنجا كه حج اكبر بدون كلمۀ يوم آورده شود، مراد حج در مقابل عمره است.