322طبرى در اين زمينه پس از نقل نظرات مختلف دربارۀ علت نامگذارى اين روز به حج اكبر مىگويد: «از اين اقوال نزد من به صحت نزديكتر، قول كسى است كه مىگويد: حج اكبر به معناى حج و حج اصغر بهمعناى عمره است؛ زيرا اعمال حج از اعمال عمره بيشتر است. آنگونه كه در برخى منابع آمده، روز عرفه در سالى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله حج گزاردند، با روز جمعه مصادف بوده و مؤلف كتاب «الفقه الإسلامي وادلّته» ، تعبير «قد ثبت في الصحيحين أنّ يوم عرفة، الّذي وقف فيه النبي صلى الله عليه و آله كان يوم جمعة» دارد. ولى اينكه مصادف شدن روز جمعه با عرفه در هر زمان، دليل آن باشد كه حج آن سال، حج اكبر است، هيچ دليل و مدركى در روايات و منابع تاريخى براى آن ذكر نگرديده و بهنظر مىرسد يك عقيدۀ عوامانه است كه با گذشت زمان بهصورت يك امر مسلّم درآمده است.
صاحب تفسير المنار در اين زمينه مىگويد: «در حجةالوداع، روز عرفه، روز جمعه بود و عوام هر زمان كه وقوف در عرفات با روز جمعه مصادف شود، آن سال را حج اكبر مىنامند. در لغتنامۀ دهخدا نيز آمده است: ظاهراً در نزد عوام چون عيد اضحىٰ با جمعه تصادف كند، حج آن سال را حج اكبر گويند و ثواب اين حج را بيشتر گمان برند.
مراسم برائت از مشركان در صحراى عرفات
روز نهم ذىالحجه فرار مىرسد و آفتاب براى عرض ارادت به ميهمانان خدا، از پشت كوهها به پايين آمده و ميهمان چادرهاى حاجيان است. شور و حال عجيبى در ميان زائران به چشم مىخورد. همه براى اجراى شكوهمند يكى از اركان اساسى حج ابراهيمى آماده مىشوند. با فرمان روحانيون كاروانها، سيلى خروشان از زائران آگاه و مصمم براى حضور در مراسم برائت از مشركان به حركت درمىآيند و سرزمين عرفات زير گامهاى استوارشان به لرزه درمىآيد. دل و جان اين چهرههاى استوار و مصمّم باياد و خاطره درسهاى رهايى بخش معلم بزرگ انقلاب اسلامى طوفانى است:
«فرياد برائت ما، فرياد فقر و تهيدستى گرسنگان و محرومان و