68
جزاير بحرين
مهمترين اين جزيرهها،جزيرۀ«عوال»بود كه حدود شصت دهكده در آن قرار داشت و پايتخت آن شهر«منامه»بود؛جمعيّت اين شهر در حدود 25 هزار نفر بود،كه جزيرۀ اراد در كنار آن قرار گرفته است.ساكنين اصلى اين جزيره از ريشۀ عمالقۀ«طسم» و«جديس»بودند.از آن پس ايرانيان بر آن سرزمين دست يافتند و سپس اين سرزمين به زير نفوذِ حكومتِ«مناذره»و پادشاهان حيره در آمد و بالأخره مسلمانان در سال ششم هجرى در دوران حكومت«علاء حضرمى»بر سرزمين بحرين،بر آن دست يافتند و آن را بخشى از سرزمينهاى كشور اسلامى قرار دادند.سپس پرتغاليها و در پس آنان ايرانيان و سپس امام مسقط و بالاخره دولت عثمانى اين سرزمين را بدست آورده تصرّف كردند.
مهمترين محصولات بحرين لؤلؤ بود كه عايدات صادرات آن در سال 1910 ميلادى به يك ميليون و يكصد و هفتاد هزار ليرۀ انگليس بالغ گرديد.
در جزاير بحرين جمعيّت ساكنين به يكصد هزار نفر تخمين زده مىشود.
نجد
نجد بخش وسيعى از ميانۀ جزيرة العرب به شمار مىآيد كه اين بخش در نيمۀ فاصله ميان مدينه و بغداد قرار گرفته است.عربها آن را به دو بخش تقسيم مىكنند:
قسمتهاى شمالى آن كه«حايل»و امتداد آن در بالا بوده كه بدان«نجد الحجاز»گويند و بخش ديگر عارض و امتداد آن كه بدان«نجد اليمن»گويند.
نجد به معناى شىء مرتفع و بلند است،و اين منطقه بلندتر از«تهامه»است كه به دريا متصل مىشود.ارتفاع صحراى نجد از سطح دريا در حدود 1200 متر مىباشد.در اين دو بخش ياد شده از نجد،كوههاى مشهورى قرار دارد كه محصولات و خيرات فراوانى را براى ساكنين آن به ارمغان مىآورد.
از آن جمله كوه سلمىٰ،كوه طويق و كوه أجأ را مىتوان نام برد.
منطقۀ نجد از شمال به صحراى شام،از غرب به صحراى حجاز،از جنوب به بادية الكبرى و از شرق به شاخهاى از الدهنا محدود مىگردد.و به همين مناسبت است كه رسيدن به آن،خالى از رنج و مشقت نمىباشد.