1) .دولت بنى حمدان،در سال 293 هجرى،در موصل پديد آمد.عظمت و شكوه اين دولت بدانجا رسيد كه‌بر جزيرة العرب و شام نيز دست يافت.پادشاهان اين گروه،آنچنان عظمتى يافتند كه كلامِ آنان بر دولت عباسيان نافذ گرديد و قدرت نهايى متعلّق به آنان بود.مشهورترين پادشاهان آنان سيف الدوله نام داشت كه از سال 330 هجرى،تا سال 356 هجرى حكومت كرد و در همان سال وفات نمود. خصوصيّات و ويژگى‌هاى او در اشعار مُتَنَبّى-كه همزمان با او مى‌زيسته است-به وضوح ديده مى‌شود.شاعر معروف بنى حمدان ابوفراس است كه از شهرت به سزايى برخوردار مى‌باشد.

2) .سامانيان،دست نشاندگانى ايرانى بودند از سوى عباسيان،كه در ماوراءالنهر به سر مى‌بردند.اين گروه‌به هنگام ضعف عباسيان،استقلال پيدا كردند و جداى از دولت مركزى خود به تنهايى حكومت مى‌نمودند تا اينكه در سال(999 هجرى) دولت غزنويان بر آنان غلبه يافت و بساط حكومت سامانيان برچيده شد.

3) .پس از آنكه ديلم بر گرگان و طبرستان دست يافت،بغداد را نيز به تصرّف خويش در آورد تا اينكه به‌وسيلۀ غزنويان منقرض گرديد.

4) .قرامطه منسوب به مردى به نام قرمط مى‌باشند كه در بحرين قيام كرد و مردمان آن ديار را به دين جديدى راهنمايى نمود.گفته مى‌شود كه در اين دين،حضرت عيسى عليه السلام همان«احمد بن محمد بن حنفيه»بود و نماز در ميان آنان چهار ركعت بود:(دو ركعت پيش از طلوع آفتاب و دو ركعت پيش از غروف آن).كلمۀ توحيد آنان بدين صورت بود:(أشهد ان لا اله الّا اللّٰه و أَنَّ ابراهيم رسول اللّٰه،و أنّ احمدبن محمدبن حنفيه رسول اللّٰه)،نماز آنان رو به سوى بيت المقدّس و [ به جاى] جمعه،آنان در روز دوشنبه تعطيل عمومى مى‌كردند. روزۀ آنان در سال دو روز بود يكى در روز جشن و ديگرى در نوروز.ديگر از آيين‌هاى آنان اين بود كه آب انگور حرام و شراب حلال بود و جنابت نياز به غسل نداشت و وضوى آنان همانند وضو براى نماز است.حكومت قرمطيان از سال 278 هجرى آغاز گرديد و چنان قدرتى به دست آوردند كه مكه،بصره و كوفه را به تصرّف خويش در آوردند و در بغداد بر خليفه هجوم آوردند. در سال 329 هجرى،اين حكومت رو به ضعف نهاد به طورى كه سلطنت آنان تنها در سرزمين«هَجَر»قرار داشت و از آن پس به كلّى نابود گرديدند.