345صورتى كه شترى در جوار شتر ديگر قرار گيرد منظم مىگردند و كاروان را به حركت درمىآورند و معمولاً در پيشاپيش اين كاروان،بزرگترين شخصيت كاروان (از حيث قبيله و يا شخصيت اجتماعى) قرار مىگيرد.شترهاى هر ساربان هم در پشت سر او به صورت رديفى به دنبال هم حركت مىكنند.اين نظم و ترتيب خاص در هيأت كاروان، بدان جهت است كه همواره از شترها و بارهاى خويش محافظت نمايند و از بيم حمله كنندگان در امان بمانند.استفاده افراد از شترهاى كاروان،به دو گونه انجام مىپذيرد:اول شترهاى كجاوه دار كه هر كدام دو نفر را به همراه وسايل زير انداز و احتياجات روزانه حمل مىكند.دوم شترهاى حمل بار است كه بدان«عصم»نيز گويند؛اين شتران،بار و اثاثيۀ حاجيان را حمل مىكنند و در صورتى كه اثاثيه حمل آن كم باشد،يك يا دو نفر نيز روى بارها سوار مىگردند.
كرايۀ هر شتر بارى ثلث كرايه شترهاى كجاوه دار است كه معمولاً اين گونه شترها را از نژاد قوى و متين انتخاب مىكنند كه بتواند كجاوه و افراد را نيز روى خود به راحتى حمل نمايد.قيمت اين هزينهها داراى رابطه و قانون خاصى نيست،بلكه مقدار آن همه ساله از سوى شريف و با توافقى كه ميان او و والى انجام مىپذيرد،تعيين مىگردد.
مقدار هزينۀ كرايۀ هر شتر،همواره به خواسته و شفقت شريف نسبت به ميهمانان خدا بستگى دارد كه پس از تعيين وى،به وسيلۀ مناديانى در بازار ندا داده مىشود.
به همين مناسبت هزينههاى ياد شده همانند ترمومتر،نسبت به طمع واليان مكه،بالا و پايين مىرود.هزينۀ كرايۀ هر شتر كجاوهدار در سال 1328 هجرى،شش ليرۀ عثمانى بود كه حاجيان را از مكه به مدينه و سپس به ينبع مىرساند.اما پيش از دستور،ميزان همين كرايه 13/5 جنيۀ مصرى بود.
اين كرايهها در مكه همواره به وسيلۀ مطوف از هر حاجى دريافت مىگرديد.البته علاوه بر اين مبلغ،ساربان نيز در بين راه به بهانۀ دستمزد كم،مجدداً از هر حاجى طلب مبلغ ديگرى را مىنمود.
ليكن در صورتى كه حاكمان سرزمينهاى عرب از نيكان مىبودند و همواره چشم طمع به اموال مردم ندوخته بودند،ساربانان نيز از آنان پيروى مىكردند و اين چنين